Trật tự thế giới: Quá khứ và tương lai (Sách sắp phát hành)

Mô tả sản phẩm

• Tác giả: Amativ Acharya
• Dịch giả: Bách Việt, Quang Vinh, Mạc Phanh
• Hiệu đính: ThS. Trần Anh Đức
• Khổ: 16x24cm
• Độ dày: 1,5 cm
• Khối lượng: 700 g
• Số trang: 528 trang
• Liên kết xuất bản Công ty cổ phần Xuất bản và Giáo dục Quảng Văn
• Giá bìa: 289.000 VNĐ
• Thời gian phát hành (dự kiến): tháng 3 năm 2026

Giới thiệu nội dung

Công trình đồ sộ và kinh điển này của Amitav Acharya tiếp cận vấn đề trật tự thế giới từ góc nhìn lịch sử–văn minh rộng lớn và thể hiện quan điểm phi phương Tây rõ ràng, phản ánh tiếng nói của một học giả xuất thân từ Ấn Độ và gắn bó sâu sắc với kinh nghiệm của các khu vực ngoài Âu–Mỹ. Thay vì coi trật tự quốc tế do phương Tây dẫn dắt sau Thế chiến thứ Hai là chuẩn mực phổ quát hay đỉnh cao tất yếu của lịch sử, Acharya cho rằng trong suốt hàng nghìn năm, nhân loại đã từng tồn tại nhiều hình thức trật tự khác nhau, được kiến tạo bởi các nền văn minh lớn như Ấn Độ, Trung Hoa, thế giới Hồi giáo hay các xã hội tiền Columbus, với những quan niệm riêng về quyền lực, luật lệ và hợp tác. Từ đó, ông phê phán mạnh mẽ khuynh hướng Eurocentric trong lý thuyết quan hệ quốc tế hiện đại, vốn xem trật tự tự do phương Tây như mô hình duy nhất có khả năng giải quyết các vấn đề toàn cầu. Theo Acharya, sự suy giảm tương đối của phương Tây không đồng nghĩa với sự sụp đổ của trật tự hay của văn minh thế giới, mà mở ra khả năng hình thành một trật tự mới mang tính “đa trung tâm” (global multiplex), trong đó không có một bá quyền đơn lẻ, và các quốc gia, khu vực cũng như chủ thể ngoài nhà nước từ “phần còn lại của thế giới” (Global South, các cường quốc mới nổi) tham gia tích cực vào việc định hình luật lệ và chuẩn mực chung. Bằng cách đó, cuốn sách vừa là một phê phán sâu sắc đối với trật tự quốc tế do phương Tây thống trị, vừa là một lời kêu gọi xây dựng một trật tự toàn cầu bao dung hơn, đa văn minh hơn, phù hợp với thực tại quyền lực và tri thức đang chuyển dịch trong thế kỷ XXI. 

Hai ý tưởng lớn trong luận giải của tác giả: 

1. Lịch sử đa tầng và phi châu Âu của trật tự thế giới:Acharya khảo sát khoảng 5.000 năm lịch sử, từ các nền văn minh Sumer, Ai Cập, Ấn Độ, đến Trung Quốc, thế giới Hồi giáo và các nền văn hóa tiền Columbus ở châu Mỹ, để chỉ ra rằng các ý tưởng về trật tự, hợp tác, quyền lực và luật pháp quốc tế không chỉ khởi nguồn từ phương Tây, mà được hình thành qua nhiều dòng chảy văn minh khác nhau.
2. Phê phán trật tự quốc tế hiện đại do phương Tây dẫn dắt:Theo Acharya, trật tự hiện tại—thường được hiểu là “liberal international order” với các nguyên tắc như dân chủ, kinh tế thị trường và luật quốc tế—là một sản phẩm lịch sử của sự thống trị phương Tây, đặc biệt sau Thế chiến II. Ông chỉ ra rằng việc xem trật tự này như đỉnh cao duy nhất của tiến trình lịch sử (ví dụ qua luận điểm “end of history”) là sai lệch và định kiến Eurocentric.

Acharya không chỉ phê phán cấu trúc hiện tại, mà còn đề xuất một quan niệm mới về trật tự thế giới trong tương lai: 

• Không có một bá quyền đơn lẻ: Không quốc gia hay nhóm quốc gia—dù là Mỹ, Trung Quốc hay châu Âu—sẽ có thể đơn phương kiến tạo trật tự toàn cầu trong tương lai. 

• Sự tham gia của “The Rest” (Phần còn lại của thế giới): Ông dùng thuật ngữ này để chỉ các nước không thuộc cường quốc truyền thống (Global South, các nước đang phát triển), cho rằng diễn ngôn, thực hành và đóng góp của họ cần được thừa nhận như những lực lượng hình thành trật tự mới. 

Trật tự thế giới: Quá khứ và Tương lai là một công trình phản biện sâu rộng đối với những giả định về trật tự thế giới do phương Tây dẫn dắt, thay thế chúng bằng một cái nhìn đa chiều, lịch sử và kết nối nhiều nền văn minh. Với vị thế là một học giả gốc Ấn Độ có hiểu biết sâu rộng về cả lý thuyết IR và lịch sử thế giới, Acharya đưa ra điểm nhìn mang tinh thần “đa trung tâm” và “đa văn minh”, phù hợp với bối cảnh cục diện quốc tế đang chuyển dịch mạnh mẽ trong khoảng 30 năm đầu thế kỷ XXI. 

Trong Trật tự thế giới: Quá khứ và Tương lai, Amitav Acharya theo đuổi một ý tưởng trung tâm mang tính phê phán và kiến tạo đồng thời: trật tự thế giới không phải là một cấu trúc đơn tuyến, do phương Tây thiết kế và áp đặt một chiều, mà là kết quả lịch sử dài hạn của những tương tác phức hợp giữa nhiều trung tâm quyền lực, nhiều truyền thống tư tưởng và nhiều kinh nghiệm chính trị khác nhau. Về đề tài, cuốn sách không đơn thuần bàn về sự suy thoái hay “kết thúc” của trật tự quốc tế do phương Tây dẫn dắt, mà rộng hơn là truy tìm các hình thái trật tự thế giới trong quá khứ, từ đó chỉ ra tính đa dạng, tính chu kỳ và khả năng tái cấu trúc của trật tự toàn cầu trong hiện tại và tương lai. Acharya cho thấy rằng những nguyên tắc thường được coi là nền tảng “phổ quát” của trật tự quốc tế hiện đại—chủ quyền, luật lệ, quản trị toàn cầu—thực chất đã từng tồn tại dưới những hình thức khác nhau ở nhiều không gian văn minh ngoài châu Âu, từ Đông Á, Nam Á đến Trung Đông, trước khi được hệ thống hóa trong khuôn khổ phương Tây cận đại. 

Thông điệp mà Acharya cố gắng truyền tải mang tính cảnh tỉnh đối với cả giới học thuật lẫn giới hoạch định chính sách. Một mặt, ông phê phán mạnh mẽ xu hướng đồng nhất trật tự quốc tế với kinh nghiệm lịch sử riêng biệt của châu Âu–Đại Tây Dương, coi đó là chuẩn mực duy nhất có khả năng bảo đảm ổn định và tiến bộ toàn cầu. Mặt khác, ông không cổ vũ cho sự sụp đổ hoàn toàn của trật tự hiện hữu, mà nhấn mạnh nhu cầu cải biến nó theo hướng bao dung hơn, đa trung tâm hơn và nhạy cảm hơn với những đòi hỏi về công bằng lịch sử và tiếng nói chính trị của các xã hội ngoài phương Tây. Theo Acharya, một trật tự thế giới bền vững trong thế kỷ XXI chỉ có thể hình thành nếu thừa nhận vai trò đồng kiến tạo của các cường quốc mới nổi, các khu vực và các truyền thống tư tưởng khác nhau, thay vì tiếp tục dựa vào giả định rằng các giá trị và thiết chế do phương Tây định hình có thể giải quyết trọn vẹn mọi vấn đề toàn cầu. Ở tầng sâu hơn, cuốn sách gửi gắm thông điệp rằng tương lai của trật tự thế giới không nằm ở sự thay thế bá quyền này bằng bá quyền khác, mà ở khả năng học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn minh và xây dựng một cấu trúc quản trị toàn cầu linh hoạt, đa dạng và có tính lịch sử cao. 

Giới thiệu tác giả

Amitav Acharya là một trong những học giả có ảnh hưởng lớn nhất của ngành Quan hệ quốc tế đương đại, đặc biệt nổi bật với tư cách là tiếng nói đại diện cho khuynh hướng nghiên cứu phi phương Tây trong lý thuyết trật tự quốc tế. Sinh ra tại Ấn Độ và hiện là Giáo sư xuất sắc ngành Quan hệ quốc tế tại American University (Washington, D.C.), đồng thời từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Quốc tế (International Studies Association), Acharya sở hữu vị thế học thuật hàng đầu trong giới nghiên cứu toàn cầu. Các công trình của ông tập trung phê phán tính Âu–Mỹ trung tâm của lý thuyết quan hệ quốc tế truyền thống, cho rằng những mô hình hình thành từ kinh nghiệm lịch sử phương Tây không đủ khả năng giải thích đầy đủ các thực tiễn chính trị, an ninh và trật tự ở châu Á, châu Phi hay Mỹ Latinh. Trên cơ sở đó, Acharya đề xuất cách tiếp cận “Quan hệ quốc tế toàn cầu” (Global International Relations), nhấn mạnh sự đa dạng về văn minh, lịch sử và vai trò chủ thể của các khu vực cũng như các cường quốc mới nổi trong việc kiến tạo trật tự thế giới. Ông cho rằng trật tự quốc tế đương đại đang vận động theo hướng một cấu trúc “đa trung tâm” và “đa tầng” (global multiplex order), trong đó quyền lực và chuẩn mực không còn bị độc quyền bởi phương Tây mà được phân tán giữa các quốc gia, khu vực, tổ chức quốc tế và các mạng lưới xuyên quốc gia. Với những tác phẩm tiêu biểu như The End of American World Order và The Once and Future World Order, Acharya không chỉ đặt nghi vấn về khả năng của trật tự do phương Tây dẫn dắt trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu của thời đại mới, mà còn góp phần mở rộng không gian tri thức của ngành Quan hệ quốc tế theo hướng đa văn minh, đa kinh nghiệm lịch sử, phản ánh rõ nét góc nhìn của các xã hội và cường quốc mới nổi trong thế kỷ XXI.  

Sự uyên bác của ông đã được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi thông qua hàng loạt giải thưởng danh giá, tiêu biểu nhất là Giải thưởng Francqui năm 1974 và Huy chương Erasmus năm 1999. Ông cũng từng đảm nhiệm vị trí giáo sư thỉnh giảng tại các đại học hàng đầu thế giới như Cambridge và Oxford. Với những cống hiến to lớn cho nền khoa học nước nhà, ông đã được nhà vua Bỉ phong tước hiệu Nam tước (Baron). Ngay cả sau khi qua đời vào năm 2018, di sản của ông vẫn tiếp tục được duy trì thông qua các công trình nghiên cứu để đời và giải thưởng mang tên ông nhằm khuyến khích các thế hệ sử gia luật học trẻ trên toàn thế giới.