Ehon phát triển cảm xúc: Những cuốn sách giúp trẻ hiểu và biểu đạt cảm xúc

Có bao giờ bé đang vui vẻ bỗng òa khóc, nổi giận khi phải chia sẻ đồ chơi hay sợ hãi trước một điều rất nhỏ? Khi ấy, trẻ không phải lúc nào cũng biết mình đang cảm thấy gì và càng khó diễn đạt cảm xúc thành lời. Những câu chuyện Ehon với nhân vật gần gũi, tình huống đời thường có thể trở thành một cách tự nhiên để bé từng bước nhận biết cảm xúc của mình và hiểu cảm xúc của người khác. Vậy Ehon phát triển cảm xúc có gì đặc biệt và nên chọn sách nào cho bé? Hãy cùng khám phá qua những gợi ý dưới đây.

Ehon phát triển cảm xúc là gì?

Ehon phát triển cảm xúc có thể hiểu là những cuốn sách tranh dành cho trẻ có nội dung xoay quanh cảm xúc, tình cảm và các mối quan hệ trong cuộc sống. Thông qua những câu chuyện gần gũi, hình ảnh sinh động và hành động của nhân vật, trẻ có cơ hội quan sát, nhận biết và từng bước hiểu hơn về thế giới cảm xúc của mình cũng như những người xung quanh.

Thực tế, Ehon phát triển cảm xúc không phải là một thể loại Ehon chính thức, mà thường được dùng để chỉ những câu chuyện giúp trẻ khám phá cảm xúc, các mối quan hệ và cách ứng xử trong cuộc sống. Đây là một nhánh nội dung nằm trong thế giới sách Ehon Nhật Bản với nhiều chủ đề gần gũi với trẻ.

Những câu chuyện về gia đình, tình bạn, sự chia sẻ, nỗi sợ hay niềm vui đều có thể trở thành cơ hội để cha mẹ trò chuyện cùng trẻ về cảm xúc một cách tự nhiên, thay vì biến việc đọc sách thành một bài học lý thuyết.

Phát triển cảm xúc ở trẻ là gì?

Phát triển cảm xúc là quá trình trẻ dần học cách nhận biết, hiểu và thể hiện cảm xúc của bản thân, đồng thời nhận ra cảm xúc của những người xung quanh. Đây là một phần quan trọng trong quá trình trẻ hình thành khả năng giao tiếp và xây dựng các mối quan hệ.

Ở mỗi giai đoạn, trẻ sẽ từng bước:

• Nhận biết cảm xúc của bản thân như vui, buồn, sợ hãi, tức giận hay bất ngờ.
• Nhận ra cảm xúc của người khác thông qua nét mặt, lời nói và hành động.
• Học cách gọi tên những cảm xúc mà mình đang trải qua.
• Biết thể hiện cảm xúc và nhu cầu của bản thân theo cách phù hợp.
• Dần hình thành khả năng đồng cảm, chia sẻ và quan tâm đến người khác.
• Học cách tương tác, kết nối và xây dựng mối quan hệ với cha mẹ, anh chị em và bạn bè.

Với trẻ nhỏ, những kỹ năng này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Một em bé có thể biết mình đang khó chịu nhưng chưa thể nói “con đang thất vọng” hay “con đang buồn”. Vì vậy, những tình huống quen thuộc trong truyện tranh có thể giúp trẻ có thêm hình ảnh và ngôn ngữ để khám phá cảm xúc của chính mình.

Ehon phát triển cảm xúc có gì khác với Ehon thông thường?

Điểm khác biệt nằm chủ yếu ở nội dung và những trải nghiệm cảm xúc mà câu chuyện mang đến cho trẻ. Không nhất thiết một cuốn Ehon phải trực tiếp dạy trẻ về “vui – buồn – tức giận” mới được xem là sách hỗ trợ phát triển cảm xúc.

Một câu chuyện về gia đình có thể giúp trẻ cảm nhận tình yêu thương và sự gắn kết. Một câu chuyện về tình bạn có thể giúp trẻ suy nghĩ về cảm giác của người khác. Hay câu chuyện về những nhân vật cùng nhau giải quyết mâu thuẫn có thể mở ra cơ hội để trẻ học cách chia sẻ và hợp tác.

Một số chủ đề thường xuất hiện trong những cuốn Ehon phù hợp để đồng hành cùng trẻ phát triển cảm xúc gồm:

• Tình yêu thương gia đình: tình cảm với bố mẹ, ông bà, anh chị em.
• Tình bạn: kết bạn, quan tâm và gắn bó với bạn bè.
• Chia sẻ và đoàn kết: học cách hợp tác, nhường nhịn và cùng nhau giải quyết vấn đề.
• Sợ hãi: làm quen và đối diện với những điều khiến trẻ lo lắng hoặc sợ hãi.
• Vui, buồn, tức giận: nhận biết những cảm xúc cơ bản thông qua nhân vật và tình huống trong truyện.
• Đồng cảm: nhìn sự việc từ góc độ của người khác và hiểu rằng mỗi người có thể có cảm xúc khác nhau.
• Quan tâm đến người khác: nhận ra khi ai đó cần được giúp đỡ, an ủi hoặc sẻ chia.
• Làm quen với trải nghiệm mới: giúp trẻ khám phá những tình huống chưa từng gặp trong cuộc sống.

Chính vì vậy, thay vì tìm một cuốn sách chỉ có nội dung “dạy cảm xúc”, cha mẹ có thể lựa chọn những câu chuyện giàu tương tác cảm xúc và gần gũi với trải nghiệm của trẻ. Quan trọng hơn, việc đọc cùng con và trò chuyện về nhân vật sẽ giúp những cảm xúc trong trang sách trở thành trải nghiệm mà trẻ có thể liên hệ với cuộc sống của mình.

Ehon giúp trẻ phát triển cảm xúc như thế nào?

Một câu chuyện Ehon không chỉ đưa trẻ bước vào thế giới của các nhân vật mà còn tạo ra nhiều tình huống để trẻ quan sát, suy nghĩ và đặt câu hỏi. Khi đọc cùng cha mẹ, những tình huống ấy có thể trở thành cơ hội để trẻ khám phá cảm xúc theo cách tự nhiên và phù hợp với lứa tuổi.

Giúp trẻ nhận biết và gọi tên cảm xúc

Trẻ nhỏ thường cảm nhận cảm xúc trước khi có đủ vốn từ để diễn đạt chúng. Khi nhìn thấy một nhân vật đang cười, khóc, tức giận, sợ hãi hoặc vui mừng, trẻ có thể dần liên hệ biểu cảm và hành động với những trạng thái cảm xúc tương ứng.

Cha mẹ có thể dừng lại ở những tình huống như vậy và hỏi:

“Con nghĩ bạn ấy đang cảm thấy thế nào?”

Hoặc:

“Nếu là con, lúc này con sẽ cảm thấy thế nào?”

Những câu hỏi đơn giản giúp trẻ tập trung vào cảm xúc của nhân vật, đồng thời làm quen với việc gọi tên và diễn đạt cảm xúc của chính mình.

Giúp trẻ hiểu cảm xúc của người khác

Khi theo dõi câu chuyện từ góc nhìn của nhân vật, trẻ có cơ hội nhận ra rằng một hành động có thể khiến người khác cảm thấy vui, buồn hoặc tổn thương.

Chẳng hạn, khi một nhân vật bị bỏ lại không được chơi cùng, cha mẹ có thể hỏi:

“Nếu không có ai chơi cùng, con nghĩ bạn ấy sẽ cảm thấy thế nào?”

Từ những câu hỏi như vậy, trẻ bắt đầu chú ý hơn đến cảm xúc của người khác. Đây cũng là nền tảng để trẻ từng bước hình thành sự đồng cảm và khả năng quan tâm đến những người xung quanh.

Giúp trẻ học cách thể hiện cảm xúc

Phát triển cảm xúc không chỉ là biết mình đang vui hay buồn mà còn là biết thể hiện cảm xúc và nhu cầu của mình.

Thông qua câu chuyện và cách nhân vật xử lý tình huống, trẻ có thể học cách:

• Nói ra điều mình mong muốn hoặc không thích.
• Bày tỏ tình cảm với những người mình yêu quý.
• Xin lỗi khi hành động của mình khiến người khác buồn.
• Chia sẻ và quan tâm đến cảm xúc của người khác.
• Tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp khó khăn hoặc sợ hãi.

Cha mẹ không cần yêu cầu trẻ phải ghi nhớ những “bài học” sau mỗi câu chuyện. Quan trọng hơn là tạo không gian để trẻ được nói, được hỏi và được bộc lộ suy nghĩ của mình.

Nuôi dưỡng tình yêu thương và sự gắn kết

Những câu chuyện về bố mẹ, ông bà, anh chị em, bạn bè hay thú cưng thường rất gần gũi với trải nghiệm của trẻ. Qua đó, trẻ có thể nhận ra những hành động quan tâm, chăm sóc và yêu thương diễn ra trong cuộc sống hàng ngày.

Ví dụ, những câu chuyện về các thành viên trong gia đình có thể giúp cha mẹ mở đầu cuộc trò chuyện:

“Con thấy mẹ trong câu chuyện có giống mẹ ở nhà không?”

“Con yêu ai nhất trong gia đình?”

“Khi ông bà buồn, con có thể làm gì để ông bà vui hơn?”

Những cuộc trò chuyện nhỏ như vậy giúp việc đọc Ehon trở thành khoảng thời gian kết nối cảm xúc giữa cha mẹ và con, thay vì chỉ đơn thuần là đọc một câu chuyện.

Giúp trẻ làm quen với những cảm xúc và tình huống mới

Trong cuộc sống, trẻ sẽ gặp rất nhiều trải nghiệm mà mình chưa từng biết cách ứng phó: sợ bóng tối, sợ một âm thanh lạ, buồn khi không được chơi cùng bạn, tức giận khi phải chia sẻ đồ chơi hoặc lo lắng trước một điều mới mẻ.

Ehon có thể đưa những tình huống ấy vào câu chuyện theo cách nhẹ nhàng, vừa sức với trẻ. Khi nhìn nhân vật trải qua một cảm xúc tương tự, trẻ có cơ hội quan sát cách nhân vật phản ứng, suy nghĩ về tình huống và liên hệ với trải nghiệm của bản thân.

Đây cũng là lý do những câu chuyện Ehon gần gũi, giàu cảm xúc có thể trở thành một công cụ hữu ích để cha mẹ đồng hành cùng trẻ trong quá trình khám phá thế giới cảm xúc.

Nên chọn Ehon phát triển cảm xúc cho bé theo độ tuổi như thế nào?

Mỗi giai đoạn phát triển, trẻ có khả năng nhận thức và biểu đạt cảm xúc khác nhau. Vì vậy, khi chọn Ehon phát triển cảm xúc cho bé, cha mẹ nên ưu tiên những câu chuyện phù hợp với vốn từ, khả năng tập trung và trải nghiệm thực tế của trẻ.

Với trẻ nhỏ, những cuốn sách có hình ảnh rõ ràng, hành động đơn giản và nhiều yếu tố tương tác sẽ dễ thu hút bé. Khi trẻ lớn hơn, cha mẹ có thể lựa chọn những câu chuyện có tình huống đa dạng hơn để bé suy nghĩ về tình bạn, sự đồng cảm, chia sẻ và cách ứng xử với người khác.

Ehon phát triển cảm xúc cho bé 0-1 tuổi

Ở giai đoạn 0-1 tuổi, trẻ chủ yếu khám phá thế giới thông qua hình ảnh, âm thanh, nét mặt, cử chỉ và sự tương tác với người lớn. Vì vậy, cha mẹ chưa cần tìm những câu chuyện có nội dung phức tạp mà nên ưu tiên Ehon có hình ảnh đơn giản, màu sắc dễ quan sát, hành động lặp lại và tạo cơ hội để bé bắt chước.

Một số yếu tố cha mẹ có thể ưu tiên khi chọn Ehon phát triển cảm xúc cho bé 0-1 tuổi gồm:

• Hình ảnh đơn giản, dễ quan sát.
• Khuôn mặt và biểu cảm rõ ràng.
• Âm thanh hoặc từ ngữ ngắn, dễ bắt chước.
• Các hành động quen thuộc như vẫy tay, hoan hô, chào hỏi.
• Có thể kết hợp đọc sách với cử chỉ và tương tác trực tiếp giữa cha mẹ và bé.

Ehon phát triển cảm xúc cho bé 1-3 tuổi

Từ 1-3 tuổi, trẻ bắt đầu chủ động khám phá môi trường xung quanh, bắt chước hành động của người lớn và thể hiện rõ hơn những cảm xúc như vui, buồn, thích thú hay không hài lòng. Đây cũng là giai đoạn trẻ bắt đầu hình thành nhiều tương tác cảm xúc với cha mẹ và những người thân trong gia đình.

Khi chọn Ehon phát triển cảm xúc cho bé 1-3 tuổi, cha mẹ có thể ưu tiên những câu chuyện giúp trẻ:

• Làm quen với các cảm xúc cơ bản.
• Quan sát và bắt chước hành động của nhân vật.
• Tăng tương tác với cha mẹ trong quá trình đọc.
• Nhận biết những người thân quen và mối quan hệ trong gia đình.
• Liên hệ câu chuyện với những trải nghiệm hàng ngày.

Ehon phát triển cảm xúc cho bé 3-6 tuổi

Ở giai đoạn 3-6 tuổi, thế giới xã hội của trẻ ngày càng mở rộng. Trẻ không chỉ tương tác với cha mẹ mà còn bắt đầu có nhiều trải nghiệm với bạn bè, thầy cô và những người xung quanh. Vì vậy, Ehon phát triển cảm xúc cho bé 3-6 tuổi có thể mở rộng từ những cảm xúc cơ bản sang các chủ đề như tình bạn, chia sẻ, đồng cảm và giải quyết những tình huống trong quan hệ với người khác.

Cha mẹ có thể ưu tiên những câu chuyện có:

• Tình bạn và mong muốn được kết nối với người khác.
• Tình huống cần chia sẻ hoặc hợp tác.
• Những nhân vật có cảm xúc khác nhau.
• Các tình huống khiến trẻ sợ hãi, buồn hoặc thất vọng.
• Câu chuyện có mâu thuẫn đơn giản và cách nhân vật giải quyết vấn đề.
• Cơ hội để trẻ suy nghĩ về cảm xúc và góc nhìn của người khác.

Ehon phát triển cảm xúc cho trẻ 6-8 tuổi

Khi trẻ bước vào giai đoạn 6-8 tuổi, khả năng hiểu câu chuyện và suy nghĩ về hành động của nhân vật ngày càng phát triển. Cha mẹ có thể lựa chọn những Ehon phát triển cảm xúc có nội dung đa dạng hơn, trong đó nhân vật phải đối diện với những tình huống cần suy nghĩ, lựa chọn hoặc nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ.

Một số chủ đề phù hợp gồm:

• Tình bạn và sự gắn bó.
• Quan tâm, giúp đỡ người khác.
• Trách nhiệm với hành động của bản thân.
• Những cảm xúc phức tạp hơn như thất vọng, hối hận, cô đơn hoặc lo lắng.
• Suy nghĩ về cảm xúc và mong muốn của người khác.
• Những tình huống có nhiều cách giải quyết khác nhau.

Ở độ tuổi này, cha mẹ không nhất thiết phải tìm những cuốn sách có nội dung “dạy cảm xúc” trực tiếp. Những câu chuyện giàu tình huống và có nhân vật với suy nghĩ, cảm xúc đa dạng cũng có thể trở thành chất liệu để trẻ suy nghĩ, đặt câu hỏi và trao đổi với cha mẹ.

Quan trọng nhất, độ tuổi chỉ là một tiêu chí tham khảo. Khi chọn Ehon phát triển cảm xúc cho bé, cha mẹ nên quan sát sở thích, khả năng hiểu chuyện và những trải nghiệm mà trẻ đang có để lựa chọn câu chuyện phù hợp. Một cuốn sách khiến trẻ muốn đọc đi đọc lại và hào hứng kể cho bố mẹ nghe đôi khi lại là lựa chọn tốt hơn một cuốn sách được đánh giá là “đúng độ tuổi” nhưng không tạo được sự kết nối với trẻ.

Gợi ý những cuốn Ehon phát triển cảm xúc cho bé

Không phải Ehon nào cũng trực tiếp nói về cảm xúc như vui, buồn, giận hay sợ hãi. Nhiều câu chuyện lại giúp trẻ khám phá cảm xúc thông qua mối quan hệ với gia đình, tình bạn, sự chia sẻ, cách ứng xử và những tình huống quen thuộc trong cuộc sống.

Vì vậy, khi chọn Ehon phát triển cảm xúc cho bé, cha mẹ có thể ưu tiên những câu chuyện tạo cơ hội để trẻ quan sát cảm xúc của nhân vật, suy nghĩ về cách người khác cảm thấy và liên hệ với những trải nghiệm của chính mình. Dưới đây là một số cuốn Ehon phù hợp để cha mẹ đồng hành cùng trẻ trong quá trình này.

Combo Ehon Nhật Bản Gia Đình Tớ – Khám phá tình cảm gia đình

Nếu cha mẹ đang tìm Ehon phát triển cảm xúc cho bé thông qua tình cảm gia đình, Combo Ehon Nhật Bản Gia Đình Tớ là một lựa chọn đáng tham khảo. Bộ sách gồm 5 cuốn:

• Ông Tớ
• Mẹ Tớ
• Bạn Cá Cảnh Nhà Tớ
• Con Ma Nhà Tớ
• Gia Đình Tớ

Điểm thú vị của bộ sách nằm ở cách những thành viên và sự việc quen thuộc trong gia đình được nhìn qua góc nhìn đầy trí tưởng tượng của trẻ. Ông, mẹ, anh chị em hay những sinh hoạt thường ngày không chỉ xuất hiện như những nhân vật quen thuộc mà còn trở thành những câu chuyện khiến trẻ tò mò, bật cười và muốn khám phá.

Qua từng câu chuyện, trẻ có thể có thêm cơ hội để:

• Nhận biết và khám phá những người thân xung quanh mình.
• Nhìn nhận ông bà, bố mẹ và các thành viên trong gia đình từ những góc nhìn mới mẻ.
• Cảm nhận sự yêu thương, gắn bó giữa các thành viên.
• Hiểu hơn về những điều người thân làm cho mình mỗi ngày.
• Trò chuyện cùng cha mẹ về gia đình và những cảm xúc của bản thân.

Đặc biệt, cha mẹ không nhất thiết phải biến mỗi câu chuyện thành một “bài học cảm xúc”. Sau khi đọc, chỉ cần những câu hỏi đơn giản như “Con thấy mẹ thế nào?”, “Nếu là con thì con sẽ làm gì?” hay “Con thích điều gì nhất ở gia đình mình?” cũng có thể mở ra một cuộc trò chuyện tự nhiên giữa cha mẹ và trẻ.

Kết bạn với tớ nhé – Ehon về tình bạn và sự đồng cảm

Kết bạn với tớ nhé là một câu chuyện Ehon phù hợp để cùng trẻ khám phá tình bạn, sự đồng cảm và cách nhìn nhận người khác. Trong câu chuyện, các loài vật vui vẻ chơi cùng nhau, nhưng riêng chú rắn lại luôn bị mọi người sợ hãi và tránh xa. Rắn không làm điều gì xấu mà chỉ mong muốn được kết bạn. Việc bị xa lánh khiến chú buồn và cô đơn.

Điều đáng nói là câu chuyện được kể từ góc nhìn của một nhân vật vốn dễ khiến người khác sợ hãi. Qua đó, trẻ có cơ hội đặt mình vào vị trí của rắn và suy nghĩ: Nếu mình muốn kết bạn nhưng mọi người đều tránh xa, mình sẽ cảm thấy thế nào?

Từ một câu chuyện đơn giản, cha mẹ có thể cùng trẻ trò chuyện về:

• Cảm giác buồn khi bị người khác xa lánh.
• Việc không nên vội đánh giá một người chỉ qua vẻ ngoài.
• Cách lắng nghe và quan tâm đến cảm xúc của bạn bè.
• Sự chân thành trong tình bạn.
• Cách xây dựng kết nối với những người xung quanh.

Nhóm năng lực cảm xúc – xã hội: đồng cảm – tình bạn – kết nối – thấu hiểu người khác.

Kon và Aki – Ehon về tình bạn, sự gắn bó và yêu thương

Nếu Kết bạn với tớ nhé khai thác việc thấu hiểu cảm xúc của một người bạn, thì Kon và Aki lại đưa trẻ đến với một mối quan hệ được xây dựng qua thời gian.

Kon là chú cáo nhồi bông được bà gửi đến để làm bạn với em bé Aki. Khi Aki lớn lên, Kon cũng dần trở nên cũ kỹ. Chiếc tay bị bục đường chỉ khiến Kon phải trở về với bà để được sửa chữa. Hành trình ấy có những khó khăn, nhưng cũng cho thấy sự gắn bó đặc biệt giữa một món đồ chơi và người bạn nhỏ.

Câu chuyện có thể giúp cha mẹ cùng trẻ nói về những cảm xúc rất gần gũi như yêu thương, nhớ nhung, quan tâm và gắn bó. Trẻ cũng có cơ hội nhận ra rằng những người bạn hay món đồ vật thân thuộc có thể mang một ý nghĩa đặc biệt đối với mình.

Nhóm năng lực cảm xúc – xã hội: tình bạn – yêu thương – quan tâm – gắn bó.

Bút Sáp Màu Đen – Học cách chia sẻ và đoàn kết

Bút Sáp Màu Đen là một ví dụ thú vị cho thấy Ehon phát triển cảm xúc không nhất thiết phải kể trực tiếp về vui, buồn hay tức giận.

Trong câu chuyện, những chiếc bút sáp bị bỏ quên cùng nhau tạo nên một bức tranh. Mỗi màu có vai trò riêng, nhưng bút sáp màu đen lại cảm thấy mình bị đứng ngoài. Khi những khác biệt giữa các nhân vật xuất hiện, câu chuyện dần dẫn đến những tình huống liên quan đến chia sẻ, hợp tác và đoàn kết.

Trẻ có thể quan sát cách các nhân vật cùng nhau tạo nên một kết quả mà mỗi cá nhân khó có thể làm được nếu chỉ hoạt động riêng lẻ. Từ đó, cha mẹ có thể gợi mở cho trẻ về việc mỗi người có điểm mạnh riêng và khi biết phối hợp, mọi người có thể cùng tạo ra điều tốt đẹp.

Nhóm năng lực cảm xúc – xã hội: chia sẻ – hợp tác – đoàn kết – tôn trọng sự khác biệt.

Em bé xin chào – Làm quen với những cảm xúc và tương tác đầu đời

Với trẻ 0-3 tuổi, cha mẹ có thể ưu tiên những cuốn sách có hình ảnh đơn giản, nội dung ngắn và khuyến khích trẻ tương tác. Cha mẹ có thể tham khảo thêm cách chọn Ehon cho bé 0-3 tuổi để lựa chọn sách phù hợp với giai đoạn phát triển của trẻ.

Sách đưa trẻ làm quen với những hành động và tương tác rất gần gũi như:

• Hoan hô.
• Vẫy tay.
• Nói “xin chào”.
• Bắt chước hành động của nhân vật.
• Tương tác cùng cha mẹ trong lúc đọc sách.

Ở độ tuổi này, trẻ chưa cần hiểu những khái niệm phức tạp về cảm xúc. Những hành động đơn giản như mỉm cười, vẫy tay, chào hỏi, bắt chước và phản hồi với người đối diện chính là những bước đầu để trẻ làm quen với giao tiếp và biểu đạt. Cha mẹ có thể tìm hiểu thêm về sách tương tác cho bé để có thêm lựa chọn phù hợp.

Cha mẹ có thể đọc cùng bé, vừa chỉ hình vừa thực hiện hành động trong sách để biến thời gian đọc thành một hoạt động tương tác hai chiều.

Nhóm kỹ năng: biểu đạt – tương tác – bắt chước – giao tiếp cảm xúc.

Bull chơi trốn tìm – Câu chuyện về tình cảm và sự hối hận

Bull chơi trốn tìm khai thác một tình huống rất gần gũi với trẻ: vui chơi cùng bạn nhưng vô tình khiến bạn buồn. Bull và Kana cùng chơi với nhau. Khi Kana đang bận vẽ, Bull giấu chú gấu bông Kuma. Đến khi Kana không tìm thấy Kuma và bật khóc, Bull nhận ra hành động của mình đã khiến Kana buồn. Bull cảm thấy hối hận và tìm cách giải quyết tình huống.

Điểm đáng chú ý của câu chuyện là trẻ không chỉ nhìn thấy Kana đang khóc, mà còn có cơ hội quan sát sự thay đổi trong cảm xúc của Bull: từ vui chơi, hành động theo ý mình đến nhận ra hậu quả và cảm thấy hối hận.

Qua câu chuyện, cha mẹ có thể cùng trẻ trao đổi:

• Vì sao Kana lại khóc?
• Bull cảm thấy thế nào khi nhìn thấy Kana buồn?
• Nếu vô tình làm bạn buồn, mình có thể làm gì?
• Khi bạn buồn, mình có thể quan tâm và giúp bạn như thế nào?

Đây là những câu hỏi đơn giản nhưng giúp trẻ từng bước kết nối hành động – cảm xúc – hậu quả trong các mối quan hệ hằng ngày.

Nhóm năng lực cảm xúc – xã hội: nhận biết cảm xúc của người khác – hối hận – quan tâm – gắn bó.

Cha mẹ đọc Ehon phát triển cảm xúc cùng con như thế nào?

Một cuốn Ehon hay không nhất thiết phải giúp trẻ “học thuộc” tên của các cảm xúc. Điều quan trọng hơn là cách cha mẹ đồng hành cùng trẻ trong lúc đọc. Khi cùng con quan sát nhân vật, đặt câu hỏi, lắng nghe câu trả lời và liên hệ với những trải nghiệm quen thuộc, giờ đọc sách có thể trở thành cơ hội để trẻ tập nhận biết và diễn đạt cảm xúc một cách tự nhiên.

Dưới đây là một số cách cha mẹ có thể áp dụng khi đọc Ehon phát triển cảm xúc cùng con.

Đừng chỉ đọc, hãy trò chuyện với trẻ

Thay vì đọc hết câu chuyện rồi đóng sách, cha mẹ có thể dừng lại ở những tình huống nhân vật đang thể hiện cảm xúc rõ ràng để trò chuyện cùng trẻ.

Chẳng hạn, khi đọc Kết bạn với tớ nhé, cha mẹ có thể hỏi:

“Con nghĩ bạn Rắn lúc này có buồn không?”

Hoặc khi nhân vật gặp một tình huống khó khăn:

“Nếu con ở đây, con sẽ làm gì để giúp bạn?”

Những câu hỏi đơn giản như vậy giúp trẻ chú ý hơn đến cảm xúc của nhân vật, đồng thời tạo cơ hội để trẻ sử dụng ngôn ngữ của mình thay vì chỉ tiếp nhận câu chuyện một chiều.

Cha mẹ cũng không cần đặt quá nhiều câu hỏi trong một lần đọc. Chỉ cần lựa chọn một vài tình huống phù hợp với độ tuổi và sự hứng thú của trẻ là đủ để cuộc trò chuyện diễn ra tự nhiên.

Hỏi trẻ về cảm xúc của nhân vật

Một cách đơn giản để giúp trẻ làm quen với cảm xúc là cùng con quan sát biểu cảm, hành động và tình huống của nhân vật.

Cha mẹ có thể hỏi:

• “Bạn ấy đang vui hay buồn?”
• “Vì sao bạn ấy lại khóc?”
• “Con nghĩ bạn ấy đang sợ điều gì?”
• “Nếu là con, con sẽ làm gì?”
• “Con nghĩ bạn kia sẽ cảm thấy thế nào?”

Với trẻ nhỏ, cha mẹ không cần sử dụng những khái niệm quá phức tạp. Có thể bắt đầu từ những cảm xúc quen thuộc như vui, buồn, tức giận, sợ hãi, yêu thương rồi dần mở rộng vốn từ cảm xúc khi trẻ lớn hơn.

Điều quan trọng không phải là trẻ trả lời đúng theo suy nghĩ của người lớn, mà là trẻ bắt đầu chú ý đến cảm xúc của bản thân và cảm xúc của người khác.

Liên hệ câu chuyện với trải nghiệm của trẻ

Sau khi cùng con nói về cảm xúc của nhân vật, cha mẹ có thể kết nối câu chuyện với những điều trẻ từng trải qua.

Ví dụ, sau khi đọc câu chuyện về một nhân vật bị bạn bè xa lánh, cha mẹ có thể hỏi:

“Có khi nào con cũng từng buồn vì không được chơi cùng bạn không?”

Hoặc:

“Lần trước khi bạn không cho con chơi cùng, con cảm thấy thế nào?”

Những câu hỏi này giúp trẻ nhận ra rằng cảm xúc xuất hiện trong câu chuyện cũng có thể xuất hiện trong chính cuộc sống của mình. Từ đó, trẻ có thêm cơ hội gọi tên cảm xúc, kể lại trải nghiệm và chia sẻ suy nghĩ với cha mẹ.

Với những câu chuyện về gia đình, cha mẹ cũng có thể hỏi trẻ về những người thân quen:

“Con thích làm gì cùng mẹ nhất?”

“Khi nhớ ông bà, con cảm thấy thế nào?”

Nhờ vậy, Ehon không chỉ là thời gian đọc sách mà còn trở thành một khoảng thời gian để cha mẹ và con kết nối và trò chuyện.

Cho trẻ thời gian trả lời, không ép trẻ phải trả lời đúng

Trẻ có thể cần khá nhiều thời gian để suy nghĩ trước khi trả lời một câu hỏi về cảm xúc. Đặc biệt với trẻ nhỏ, việc diễn đạt suy nghĩ thành lời còn chưa dễ dàng. Vì vậy, nếu trẻ im lặng, trả lời ngắn hoặc đưa ra một câu trả lời khác với suy nghĩ của cha mẹ, hãy kiên nhẫn lắng nghe thay vì lập tức sửa lại.

Ví dụ, khi hỏi “Bạn Rắn có cảm thấy buồn không?”, trẻ có thể trả lời “Không”. Thay vì nói ngay “Sai rồi, bạn ấy buồn mà”, cha mẹ có thể tiếp tục:

“Ồ, con nghĩ bạn ấy không buồn à? Vì sao con nghĩ như vậy?”

Cách trò chuyện này giúp trẻ cảm thấy ý kiến của mình được tôn trọng và có cơ hội giải thích suy nghĩ. Đó cũng là một phần quan trọng trong quá trình giúp trẻ học cách nhận diện và diễn đạt cảm xúc.

Cha mẹ cũng nên chia sẻ cảm xúc của mình

Đây là một cách rất tự nhiên để trẻ học về cảm xúc mà đôi khi cha mẹ dễ bỏ qua.

Thay vì chỉ hỏi trẻ “Con có buồn không?”, cha mẹ có thể chia sẻ một cảm xúc thật của chính mình:

“Mẹ cũng từng buồn khi…”

“Hôm nay mẹ hơi mệt nên mẹ cảm thấy…”

“Mẹ rất vui vì hôm nay được đọc sách cùng con.”

Khi nghe cha mẹ gọi tên cảm xúc và nói về nguyên nhân của cảm xúc đó, trẻ có thêm một ví dụ gần gũi để hiểu rằng ai cũng có cảm xúc và việc nói ra cảm xúc là điều bình thường.

Bên cạnh những câu chuyện về cảm xúc, cha mẹ cũng có thể mở rộng sang các chủ đề về tự lập, ứng xử và những kỹ năng trong cuộc sống thông qua sách Ehon kỹ năng sống.

Câu hỏi thường gặp về Ehon phát triển cảm xúc

Kết luận

Ehon phát triển cảm xúc không thay thế việc cha mẹ đồng hành cùng trẻ, nhưng có thể trở thành một “cầu nối” để cha mẹ bắt đầu những cuộc trò chuyện về cảm xúc. Qua những câu chuyện gần gũi, trẻ có thêm cơ hội nhận biết cảm xúc của mình, hiểu cảm xúc của người khác và khám phá những giá trị như tình yêu thương, tình bạn, chia sẻ và đồng cảm.