Sách STEAM tiểu học: Gợi ý đầu sách giúp trẻ học khoa học, tư duy và kỹ năng sống hiệu quả

Trong những năm gần đây, giáo dục STEAM ở bậc tiểu học ngày càng được phụ huynh quan tâm. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở các hoạt động trải nghiệm ngắn hạn, rời rạc, STEAM rất dễ trở thành phong trào. Để việc học STEAM thực sự có chiều sâu và bền vững, sách STEAM tiểu học đóng vai trò như một nền tảng quan trọng, giúp trẻ hình thành tư duy khoa học, khả năng quan sát và hiểu thế giới một cách có hệ thống.

Vậy sách STEAM tiểu học là gì? Nên chọn sách như thế nào để phù hợp với chương trình học hiện hành và năng lực của trẻ? Dưới đây là những gợi ý cụ thể dành cho phụ huynh và giáo viên.

Sách STEAM tiểu học là gì?

Trong chương trình giáo dục phổ thông tại Việt Nam, giáo dục STEM/STEAM ở cấp tiểu học không được triển khai như một môn học độc lập, mà được lồng ghép thông qua các môn học hiện hành. Cụ thể, các hoạt động giáo dục STEAM được triển khai song song với:

• Môn Tự nhiên và Xã hội (lớp 1, 2, 3)
• Môn Khoa học (lớp 4, 5)
• Môn Công nghệ (lớp 3, 4, 5)
• Môn Tin học (lớp 3, 4, 5 – được xem thuộc lĩnh vực công nghệ, mạch nội dung ICT)
• Môn Toán (từ lớp 1 đến lớp 5)
• Môn Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật – từ lớp 1 đến lớp 5)

Với cách triển khai xuyên môn như vậy, học sinh tiểu học cần những học liệu hỗ trợ giúp các em:

• Hiểu kiến thức một cách trực quan, dễ tiếp cận
• Kết nối nội dung học trên lớp với thế giới thực xung quanh
• Hình thành tư duy khoa học thông qua quan sát, đặt câu hỏi và khám phá

Từ đó, sách STEAM tiểu học được hiểu là những cuốn sách giúp trẻ:

• Tiếp cận các lĩnh vực Khoa học – Công nghệ – Kỹ thuật – Nghệ thuật – Toán học theo cách gần gũi với lứa tuổi
• Học thông qua việc quan sát, suy luận, đặt câu hỏi và tự tìm lời giải
• Liên hệ kiến thức sách vở với các hiện tượng tự nhiên, xã hội và đời sống hằng ngày

Khác với sách giáo khoa mang tính học thuật và hệ thống, sách STEAM thường được trình bày bằng tranh minh họa, truyện tranh, câu chuyện khoa học hoặc các tình huống thực tế, giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, hứng thú và không bị áp lực “đang học”.

Để hiểu rõ mạch phát triển STEAM từ sớm, bạn có thể đọc thêm bài sách STEAM mầm non nhằm nắm được cách trẻ làm quen với tư duy khoa học trước khi bước vào bậc tiểu học.

Gợi ý top 6 bộ sách STEAM tiểu học

Gặp Gỡ Thế Giới Qua Tranh – STEAM từ góc nhìn văn hóa và khoa học xã hội

“Gặp Gỡ Thế Giới Qua Tranh” là một cuốn sách STEAM mang màu sắc khoa học xã hội rõ nét, giúp trẻ mở rộng hiểu biết về con người và thế giới xung quanh thông qua hình ảnh sinh động.

Cuốn sách phù hợp với trẻ từ 6–8 tuổi, đồng thời bổ trợ trực tiếp cho môn Tự nhiên và Xã hội ở bậc tiểu học. Thông qua các trang sách, trẻ dần nhận biết sự đa dạng của thế giới loài người: từ màu da, trang phục, đến văn hóa, ngôn ngữ, tôn giáo, trò chơi dân gian và đời sống sinh hoạt của các vùng miền khác nhau. Đây là dạng STEAM xã hội học, giúp trẻ hiểu rằng khoa học không tách rời con người, mà luôn gắn liền với văn hóa và đời sống.

Bộ sách tranh Khoa học đầu tiên của bé – Nền móng STEAM cho trẻ tiểu học

Với những phụ huynh đang tìm kiếm sách STEAM tiểu học nhập môn, Bộ sách tranh Khoa học đầu tiên của bé là một lựa chọn rất đáng cân nhắc. Bộ sách gồm 11 cuốn, bao quát nhiều chủ đề quan trọng như Toán học, Khoa học vũ trụ, Cơ thể người, Văn hóa – xã hội, Thời tiết và Môi trường. Nội dung được xây dựng phù hợp với trẻ 6–8 tuổi, đồng thời được hiệu đính bởi các chuyên gia Nhật Bản, đảm bảo tính khoa học và độ chính xác.

Điểm nổi bật của bộ sách nằm ở cách tiếp cận: kiến thức không được trình bày khô khan, mà bắt đầu từ những câu hỏi rất đời thường của trẻ, kết hợp với tranh vẽ tay và ngôn ngữ gần gũi. Qua đó, trẻ được khuyến khích quan sát, suy luận và đặt câu hỏi – đúng với tinh thần giáo dục STEAM.

Cùng tìm hiểu về Khoa học tự nhiên – Nước

“Cùng tìm hiểu về Khoa học tự nhiên – Nước” là cuốn sách STEAM giúp trẻ hiểu sâu một chủ đề khoa học quen thuộc nhưng rất quan trọng.

Phù hợp với trẻ 6–8 tuổi, cuốn sách hỗ trợ tốt cho các bài học về chất và nước trong môn Khoa học. Nội dung tập trung giải thích các trạng thái của nước, vòng tuần hoàn nước trong tự nhiên và vai trò của nước đối với sự sống. Thông qua các hiện tượng gần gũi, trẻ không chỉ hiểu kiến thức khoa học, mà còn học cách kết nối bài học với đời sống hằng ngày, từ đó hình thành ý thức bảo vệ tài nguyên nước ngay từ sớm.

Nhiệm vụ khoa học kỳ bí – STEAM qua truyện tranh Manga

Với những trẻ gặp khó khăn khi đọc sách khoa học truyền thống, bộ truyện tranh Manga “Nhiệm vụ khoa học kỳ bí” là một hình thức STEAM rất hiệu quả.

Bộ sách gồm 10 tập, mỗi tập là một chuyến phiêu lưu khám phá các chủ đề như cơ thể người, virus, côn trùng, biển sâu, bão tố, robot, vũ trụ hay thế giới động vật hoang dã. Kiến thức khoa học được lồng ghép khéo léo trong cốt truyện ly kỳ, giúp trẻ tiếp thu một cách tự nhiên.

Bên cạnh phần truyện, mỗi tập còn có Ghi nhớ và Hồ sơ nhiệm vụ giúp hệ thống lại kiến thức. Nội dung được cố vấn bởi các chuyên gia khoa học hàng đầu Nhật Bản, đảm bảo độ tin cậy. Đây là dạng STEAM kể chuyện, giúp trẻ học mà không cảm thấy mình đang học.

Sổ Tay Sống Xanh Cho Trẻ Em – STEAM về môi trường và kỹ năng sống

STEAM không chỉ dừng lại ở khoa học và công nghệ, mà còn hướng tới trách nhiệm với môi trường sống. “Sổ Tay Sống Xanh Cho Trẻ Em” giúp trẻ hiểu các vấn đề môi trường như nóng lên toàn cầu, ô nhiễm, dấu chân sinh thái, đồng thời khuyến khích trẻ hành động.

Cuốn sách gợi ý nhiều hoạt động STEAM thực hành như làm bom hạt giống, tạo nơi trú ẩn cho côn trùng, hay tự chế các vật dụng thân thiện với môi trường. Đây là cuốn sách phù hợp cho các hoạt động STEAM mùa hè, hoạt động gia đình hoặc dự án học tập tại trường.

Bài học của “ông bố Silicon” – STEAM từ góc nhìn phụ huynh

Dù không phải sách khoa học dành cho trẻ, “Bài học của ông bố Silicon” mang đến một góc nhìn quan trọng về cách nuôi dạy con trong thời đại công nghệ. Cuốn sách giúp phụ huynh hiểu cách khơi gợi tư duy STEAM cho con, tránh biến STEAM thành áp lực thành tích, đồng thời tạo môi trường học tập tự nhiên, tôn trọng sự tò mò và khả năng khám phá của trẻ. Đây là cuốn sách phù hợp để phụ huynh đồng hành cùng con trong quá trình tiếp cận STEAM.

Nên chọn sách STEAM tiểu học như thế nào cho con?

Tiêu chí về nội dung sách

Khi lựa chọn sách STEAM tiểu học, phụ huynh nên ưu tiên những cuốn sách:

• Phù hợp với độ tuổi 6–8
• Gắn với chương trình học ở trường
• Có tranh minh họa, truyện kể hoặc hoạt động trải nghiệm
• Không quá nặng lý thuyết

Việc kết hợp nhiều dạng sách khác nhau, từ sách tranh, truyện khoa học đến sách hoạt động và kỹ năng sống sẽ giúp trẻ tiếp cận STEAM một cách toàn diện và tự nhiên hơn.

Nếu bạn muốn kết hợp STEAM với phát triển ngôn ngữ, hãy tham khảo thêm bài Top 20 sách tiếng Anh song ngữ cho trẻ em theo từng độ tuổi để mở rộng khả năng tư duy và giao tiếp cho trẻ một cách tự nhiên.

Nguồn sách và định hướng tuyển chọn

Các đầu sách STEAM tiểu học được giới thiệu trong bài đều thuộc nhóm sách được tuyển chọn theo tiêu chí giáo dục dài hạn, ưu tiên nội dung khoa học chuẩn xác, phù hợp tâm lý trẻ tiểu học và có thể sử dụng song song với chương trình học ở trường.

Những cuốn sách này được phát hành bởi Ehomebooks, là đơn vị xuất bản chuyên về sách thiếu nhi và giáo dục trải nghiệm. Ehomebooks đồng thời là thương hiệu thành viên trong hệ sinh thái của Quảng Văn, vì vậy quá trình tuyển chọn, giới thiệu và phân phối sách luôn được kiểm soát thống nhất về nội dung, chất lượng và định hướng giáo dục.

Nhờ đó, thay vì lựa chọn sách STEAM theo trào lưu, phụ huynh và giáo viên có thể yên tâm sử dụng các đầu sách trong danh sách này như nguồn tài liệu ổn định, lâu dài cho trẻ tiểu học.

Kết luận

Sách STEAM tiểu học không nhằm thay thế sách giáo khoa, mà đóng vai trò bổ trợ giúp trẻ hiểu bài sâu hơn và nhìn thấy mối liên hệ giữa kiến thức học ở trường với thế giới xung quanh. Khi được lựa chọn đúng độ tuổi và nội dung bám sát các môn như Tự nhiên và Xã hội, Khoa học hay Toán, sách STEAM trở thành cầu nối tự nhiên giữa học tập và trải nghiệm. Việc kết hợp nhiều dòng sách khác nhau giúp trẻ tiếp cận STEAM một cách liền mạch, nhẹ nhàng và không áp lực. Chính sự đọc, hiểu, khám phá theo chuỗi này mới là nền tảng để nuôi dưỡng tư duy khoa học và hứng thú học tập lâu dài cho trẻ.